Geschiedenis
omhoog
omlaag
De huidige indiaanse bewoners (índigena’s) van het hoogland zijn merendeels nog nauw verbonden met de Mayacultuur die daar omstreeks 1200 voor Christus ontstond. Dit volk bleef ongeveer tot het jaar 1200 na Christus. Hierna viel het volk uiteen in allerlei kleinere groepen. De oorzaak hiervoor is nog steeds niet helemaal duidelijk. Men denkt dat mede door de erosie van de natuur er geen voedsel meer was en er vele rampen gebeurden. Hierdoor werd het onmogelijk om op de zelfde plek te blijven. Na ruim drie eeuwen Spaanse overheersing die in 1821 eindigde, werd Guatemala in 1839 een zelfstandige republiek. Daarna volgde een periode van dictatuur. In 1944 maakte de ’Oktober-revolutie’ hieraan een einde. In de jaren 1944-1954 moderniseerden de democratisch gekozen centrumlinkse regeringen van Arévalo en Arbenz de economie, verbeterden de infrastructuur en voerden sociale en agrarische hervormingen door. Onder President Arbenz aangenomen onteigeningswetgeving bracht hem in conflict met grootgrondbezitters en de Amerikaanse ’United Fruit Company’, toen verreweg de grootste en belangrijkste plantage-eigenaar in Guatemala. In 1954 werd Arbenz, die in Oost-Europa steun zocht tegen een diplomatiek offensief van de kant van de VS, dat uitbreiding van het communisme vreesde en een staatsgreep steunde, afgezet.

Een militair bewind volgde. De landhervormingen werden ongedaan gemaakt en vakbonden verboden. Het links verzet verenigde zich in 1982 in de URNG (‘Unidad Revolucionaria Nacional Guatemalteca’). De generaalpresidenten Lucas García en Rios Montt bestreden de guerrilla’s met grof militair geweld. Verdachte indiaanse dorpen werden met de grond gelijk gemaakt, waarbij naar schatting 200.000 slachtoffers vielen. In 1983 werd Rios Montt door generaal Oscar Mejía Victores afgezet waarna in 1986 via de eerste democratische verkiezingen burgerpresident Vinicio Cerezo werd gekozen, welke in 1990 werd opgevolgd door President Jorge Serrano. Hij dankte zijn overwinning voort een deel aan een besluit van het Constitutionele Hof dat generaal Rios Montt verhinderde aan de verkiezingen deel te nemen vanwege diens aandeel aan de coupe van 1982. In mei 1993 ontbond Serrano het parlement en het Hooggerechtshof in een poging alle macht aan zich te trekken. Dit stuitte op zoveel weerstand dat hij voor de rest van de termijn werd vervangen door de ombudsman voor de mensenrechten, Ramiro de León Carpio. Wezenlijke verbeteringen op het vlak van de mensenrechten kwamen ook onder deze regering niet tot stand.

In 1996 versloeg Alvarado Arzú van de PAN-partij (‘Partido de Avanzado Nacional’) zijn tegenkandidaat Alfonso Portillo Cabrera van het FRG (‘Frente Republicano Guatemalteco’). Op 29 december 1996 werden tussen de PAN-regering en het URNG de Vredesakkoorden getekend, waarmee een einde aan de burgeroorlog kwam. Het URNG werd in december 1998 gelegaliseerd als politieke partij. De VN (MINUGUA) en een aantal donorlanden, waaronder Nederland, ondersteunen de uitvoering van deze akkoorden. Op 7 november 1999 vonden algemene verkiezingen plaats voor het Presidentschap, het parlement en lagere overheden. De opkomst met 53% was duidelijk hoger dan in 1995. In een tweede ronde in december behaalde de FRG-kandidaat Alfonso Portillo Cabrera de overwinning op PAN-kandidaat Berger. De regering Portillo trad in januari 2000 aan en beloofde onverkorte uitvoering van de Vredesakkoorden. Gebrek aan politieke steun hiervoor in het parlement, waarvan Rios Montt voorzitter is, heeft er in belangrijke mate toe geleid dat de uitvoering van dit beleids- voornemen veel te wensen overliet.

In 2003 waren er opnieuw presidentsverkiezingen. Deze keer keek de hele wereld over de schouder mee, mede dankzij het feit dat oud-dictator en leider van de omstreden FRG-partij, Rios Montt nu ook meedeed. Door een fout in de regels, was dit mogelijk. Heel veel landen gaven zelfs al een negatief reisadvies af voor Guatemala, aangezien er vele rellen en opstoppingen verwacht werden, vaak gepaard met geweld.
Over het algemeen verliepen de verkiezingen rustig, mede dankzij de UN. Deze had vele toezichthouders gestuurd om te zorgen dat er eerlijke verkiezingen gehouden werden.